بیرجند در قاب ۶۴۵ شهید؛ روایت شهری که به یاد قهرمانانش ایستاده است

به گزارش ایکنا از خراسان جنوبی، بیرجند این روزها حال‌وهوایی متفاوت دارد؛ شهری که در میان هیاهوی زندگی روزمره، نام و تصویر ۶۴۵ تن از فرزندانش بیش از گذشته در خیابان‌ها دیده می‌شود. چهره‌هایی که از قاب بنرها به رهگذران نگاه می‌کنند و یادآور روزهایی هستند که دفاع از میهن، انتخابی بزرگ برای جوانانی بود که بسیاری از آنان هنوز در ابتدای مسیر زندگی قرار داشتند.

تصاویر شهدا تنها بر دیوارها و سازه‌های شهری نقش نبسته‌اند، بلکه فرصتی فراهم کرده‌اند تا بار دیگر نسبت امروز جامعه با نسلی که جان خود را در راه کشور فدا کرد، مورد توجه قرار گیرد. در آستانه برگزاری اجلاسیه ۶۴۵ شهید شهرستان بیرجند، این پرسش بیش از همیشه مطرح است که نسل امروز تا چه اندازه این چهره‌ها را می‌شناسد و از زندگی، آرزوها و انتخاب‌های آنان چیزی می‌داند.

در میان رفت‌وآمد مردم و قاب‌هایی که بخشی از خاطرات یک شهر را روایت می‌کنند، قصه اصلی شاید نه صرفاً بزرگداشت شهدا، بلکه چگونگی انتقال این روایت به نسل‌های بعد باشد؛ روایتی که اگر از سطح نام و تصویر فراتر رود، می‌تواند شهدا را از قاب‌های شهری به متن زندگی و حافظه جمعی مردم بازگرداند.

در آستانه برگزاری اجلاسیه ۶۴۵ شهید شهرستان بیرجند، این پرسش بیش از همیشه مطرح است که نسل امروز تا چه اندازه این چهره‌ها را می‌شناسد و از زندگی، آرزوها و انتخاب‌های آنان چیزی می‌داند. در میان رفت‌وآمد مردم و قاب‌هایی که بخشی از خاطرات یک شهر را روایت می‌کنند، قصه اصلی شاید نه صرفاً بزرگداشت شهدا، بلکه چگونگی انتقال این روایت به نسل‌های بعد باشد؛ روایتی که اگر از سطح نام و تصویر فراتر رود، می‌تواند شهدا را از قاب‌های شهری به متن زندگی و حافظه جمعی مردم بازگرداند.

چهره‌هایی که از قاب‌ها سخن می‌گویند تصاویر ۶۴۵ شهید شهرستان بیرجند این روزها در گوشه‌وکنار شهر دیده می‌شود؛ چهره‌هایی جوان که در میان شلوغی خیابان‌ها، برای لحظاتی نگاه رهگذران را به خود جلب می‌کنند.

این تصاویر، بخشی از فضای شهری را به یاد خاطرات سال‌های دفاع از کشور پیوند زده‌اند و فرصتی فراهم کرده‌اند تا نام و یاد شهدا بار دیگر در معرض دید مردم قرار گیرد. در خیابان‌های شهر، زندگی همچنان جریان دارد؛ مغازه‌ها بازند، خودروها در رفت‌وآمدند و مردم مشغول کارهای روزمره خود هستند، اما حضور تصاویر شهدا فضای شهر را متفاوت کرده است.

گاهی رهگذری لحظه‌ای مکث می‌کند، نگاهی به تصویر شهیدی می‌اندازد و دوباره به مسیرش ادامه می‌دهد؛ انگار بخشی از گذشته، برای چند ثانیه در میان شلوغی امروز مقابل چشم او قرار گرفته است.

نسل امروز و تصویری که باید روایت شود

 مهناز مالکی، یک دانش‌آموز، با اشاره به تصاویر شهدا می‌گوید: دیدن چهره آنان او را به فداکاری‌شان برای میهن فکر می‌اندازد.وقتی تصاویر شهدا در سطح شهر دیده می‌شود، انسان بیشتر به این موضوع فکر می‌کند که این افراد در چه شرایطی از زندگی خود گذشته‌اند و چرا برای دفاع از کشور جان خود را فدا کرده‌اند. 

مالکی معتقد است چنین تصاویری می‌تواند حس ایستادگی و آمادگی برای دفاع از کشور را در مردم زنده کند. از نگاه این دانش‌آموز، دیدن چهره‌های جوان شهدا در فضای شهر باعث می‌شود این واقعیت بیشتر به چشم بیاید که بسیاری از آنان در سنین جوانی تصمیم‌هایی بزرگ گرفته‌اند و برای باورها و کشور خود از زندگی‌شان گذشته‌اند.

 کوروش صحراگرد، یک دانش‌آموز دیگر اما از زاویه شناخت شهدا به موضوع نگاه می‌کند و می‌گوید بیشتر شهدا را از روی نام و تصویر می‌شناسد و اطلاعات زیادی از زندگی آنان ندارد. به باور او، صرف نصب تصویر شهدا نمی‌تواند شناخت کاملی از شخصیت و زندگی آنان ایجاد کند و باید روایت‌های بیشتری درباره این افراد در اختیار نوجوانان قرار گیرد.

صحراگرد تولید فیلم، کتاب و محتوای جذاب را یکی از راه‌های نزدیک‌تر کردن نوجوانان به زندگی شهدا می‌داند و معتقد است اگر داستان زندگی شهدا با زبان و قالب‌هایی بیان شود که برای نسل امروز جذاب باشد، نوجوانان تنها با یک نام و چهره مواجه نخواهند بود، بلکه با انسان‌هایی آشنا می‌شوند که مانند آنها آرزو، خانواده و دغدغه‌های شخصی داشته‌اند.

 رسانه؛ پلی میان دو نسل

 مائده جهاندیده، یک دانشجو، نیز نقش رسانه را در معرفی شهدا مهم می‌داند و معتقد است شیوه روایت کردن زندگی شهدا باید متناسب با نیاز و سلیقه نسل امروز باشد. به گفته جهاندیده، جوان امروز بیش از آنکه با روایت‌های کلی ارتباط برقرار کند، نیاز دارد جزئیات و بخش‌های انسانی زندگی شهدا را بشناسد. او می‌گوید معرفی شهدا در قالب فیلم، مستند، فضای مجازی و محتوای کوتاه و جذاب می‌تواند فاصله میان نسل امروز و روایت زندگی شهدا را کمتر کند.

از نگاه جهاندیده، پرداختن به زندگی شخصی، علایق، خانواده، دوران نوجوانی و تصمیم‌های شهدا می‌تواند تصویری واقعی‌تر از آنان در ذهن جوانان ایجاد کند و باعث شود ارتباط با این شخصیت‌ها تنها به مناسبت‌های خاص محدود نشود.

 روایت مادران و پدرانی که ماندند

 زهرا چهکندی، یک خانه‌دار، وقتی صحبت از شهدا به خانواده‌هایشان می‌رسد، بیش از هر چیز از صبر مادران و پدران شهدا یاد می‌کند.

چهکندی معتقد است پشت هر تصویر و نامی که در سطح شهر دیده می‌شود، خانواده‌ای قرار دارد که سال‌ها با داغ از دست دادن فرزند زندگی کرده و با وجود این، تلاش کرده است یاد و نام او را زنده نگه دارد.

به گفته چهکندی، توجه به خانواده شهدا و شنیدن روایت آنان می‌تواند بخش مهمی از شناخت جامعه از شهدا باشد و گاهی روایت یک مادر یا پدر از فرزند شهیدش، به اندازه ده‌ها تصویر و نوشته می‌تواند نسل جوان را با شخصیت واقعی شهدا آشنا کند؛ چراکه در این روایت‌ها، شهید نه فقط یک نام، بلکه یک فرزند، برادر یا عضو یک خانواده دیده می‌شود.

 یاد شهدا؛ متعلق به گذشته نیست

 فاطمه زنگویی، خانه‌دار، یاد شهدا را متعلق به گذشته نمی‌داند و معتقد است شناخت فداکاری آنان می‌تواند باعث شود مردم قدر آرامش و امنیت امروز را بیشتر بدانند. به باور او، نسل‌های جدید اگر بدانند امنیت و آرامش کشور چه هزینه‌هایی داشته است، نگاه مسئولانه‌تری نسبت به جامعه و آینده کشور خواهند داشت.

 زنگویی می‌گوید زنده نگه داشتن یاد شهدا نباید تنها به نصب تصاویر در سطح شهر یا برگزاری مراسم محدود شود و باید از ظرفیت مدارس، رسانه‌ها و برنامه‌های فرهنگی برای آشنایی کودکان و نوجوانان با زندگی شهدا استفاده کرد تا این یاد و خاطره به بخشی از فرهنگ عمومی جامعه تبدیل شود و هر نسل بتواند روایت نسل پیش از خود را بشناسد.

خاطرات نسلی که جنگ را دیده است

محمد علیپور از زاویه‌ای متفاوت به موضوع نگاه می‌کند؛ از نسلی که جنگ را از نزدیک دیده و می‌داند بسیاری از شهدا جوانانی بودند که آرزوها و برنامه‌هایی برای آینده داشتند، اما در مقطعی حساس، دفاع از کشور را بر ادامه زندگی عادی خود ترجیح دادند.

علیپور تأکید می‌کند نباید اجازه داد نام و خاطره این جوانان به دست فراموشی سپرده شود ووظیفه نسل‌های امروز این است که علاوه بر حفظ نام شهدا، درباره چرایی انتخاب و سبک زندگی آنان نیز صحبت کنند؛ چراکه اگر این بخش از ماجرا روایت نشود، ممکن است فاصله میان تصویر شهید و شناخت واقعی از او بیشتر شود.

اجلاسیه ۶۴۵ شهید شهرستان بیرجند در ۱۲ شهریورماه

علی ناصری، فرماندار بیرجند، نیز در گفت‌وگو با ایکنا، با اشاره به برگزاری اجلاسیه ۶۴۵ شهید شهرستان بیرجند در ۱۲ شهریورماه، بر مشارکت همه دستگاه‌های اجرایی در برگزاری شایسته این رویداد تأکید کرد و گفت: فضاسازی ادارات، معابر و خیابان‌ها باید به گونه‌ای باشد که حال‌وهوای شهرستان رنگ و بوی شهدا بگیرد و مردم احساس کنند این اجلاسیه متعلق به همه شهرستان است.

 وی همچنین با اشاره به هفته دولت خواستار نامگذاری پروژه‌های قابل افتتاح و کلنگ‌زنی دستگاه‌های اجرایی به نام شهدای شهرستان و حضور خانواده شهدا در این برنامه‌ها شد و تأکید کرد که نام و یاد شهدا باید در متن فعالیت‌های خدمت‌رسانی به مردم حضور داشته باشد، نه اینکه صرفاً به برنامه‌های نمادین محدود شود.

 ناصری در بخش دیگری از سخنان خود بر آمادگی دستگاه‌های اجرایی برای آغاز سال تحصیلی، مدیریت بازار و تأمین مایحتاج مردم، همکاری شهرداری با آموزش و پرورش برای آماده‌سازی محیط مدارس و همچنین مدیریت مصرف انرژی تأکید کرد و خواستار سرویس و آماده‌سازی به‌موقع تجهیزات گرمایشی ادارات پیش از آغاز فصل سرما شد.

فرماندار بیرجند با بیان اینکه شهدا سرمایه‌های معنوی و هویت ماندگار جامعه هستند، خاطرنشان کرد: زنده نگه داشتن یاد شهدا نباید به یک مراسم محدود شود، بلکه باید در فضای عمومی، برنامه‌های فرهنگی و فعالیت‌های دستگاه‌های اجرایی نیز استمرار داشته باشد.